
iTest қолданбасын жүктеп алу
Мектеп емтихандарына ыңғайлырақ форматта дайындалыңыз
Сөз құрамы. Біріккен сөздер, түрлері, емлесі
Сөз құрамына қарай екіге бөлінеді:
1) дара сөз;
2) күрделі сөз.
Дара сөз негізгі және туынды тұлғадағы бір ғана сөзден тұрады. Мысалы: киім, киімшең, еңбек, еңбекқор, қызмет, қызметкер, адам, адамшылық, т.б.
Күрделі сөз екі немесе одан да көп түбірден құралады. Мысалы, ата-ана, алқаракөк, жиырма жеті, Ақшатау, түрегел, күздігүні, т.б.
Күрделі сөздер жасалу жолына қарай төрт түрлі болады: біріккен сөздер, қос сөздер, қысқарған сөздер, тіркесті сөздер.
Біріккен сөздер екі не одан да көп түбірден бірігіп, тұтас бір ұғымды білдіреді. Мысалы: көкжиек, ешқашан, қонақжай, Жетіқарақшы, сексен, Екібастұз, қыстыгүні, т.б.
Біріккен сөз екі түрлі болады:
1) кіріккен сөздер;
2) біріккен сөздер.
Кіріккен сөз – сыңарлары дыбыстық өзгеріске түсіп, біртұтас лексикалық мағына беретін сөздер. Мысалы, қол+қап = қолғап, ендігіден+әрі = ендігәрі, сегіз+он = сексен, бұл+жыл = биыл, алып+бар = апар, тұрып+кел = түрегел, ащы+тас = ашудас, жаздың+күні = жаздыгүні, Орнын+басар = Орынбасар, Өмірі+ұзақ = Өмірзақ, солай+етіп = сөйтіп, т.б.
Түбір тұлғасы дыбыстық өзгеріске ұшыраған біріккен сөздер дәстүр бойынша бірге жазылады: күздігүні, қолғанат, бүгін, қонақасы, т.б.
Біріккен сөз – сыңарлары дыбыстық құрамын сақтай отырып, бір мағынаға ие болатын сөздер. Мысалы: аққұтан, Темірқазық, киікоты, ханталапай, т.б. Біріккен сөздер әрқашан бірге жазылады: кәсіпорын, ақкөгершін, бұзаубас, т.б.
Біріккен сөздер | |||||||
Аң, құс, жәндік, өсімдік атаулары | Географиялық атаулар (жер, су, планета аттары) | Кісі аттары | Анатомиялық атаулар | Ән, күй, өлең атаулары | Ойын атаулары | Тұрмыс атаулары | Белгісіздік, болымсыздық атауы |
Жолбарыс Көкторғай Көлбақа Аққу Көкемарал
|
Талдықорған Есекқырған Ұлытау Ыстықкөл Ақбастау
|
Ақбөпе Иманәлі Нұрбек Ақгүл Айдос
|
Ашішек Бел омыртқа Көкбауыр
|
Саржайлау Балқадиша
|
Орынтаппақ Ханталапай
|
Көшбасшы Еңбекақы Отбасы
|
Ешбір Әркім Кейбір Әлдекім |
-
Біріккен сөзді көрсетіңіз.
-
Кіріккен сөзді анықтаңыз.
-
Түбір тұлғасы сақталып біріккен сөзді табыңыз.
-
Кіріге біріккен сөзді табыңыз.
-
Сөз құрамына қарай нешеге бөлінетінін көрсетіңіз.
-
Дара сөздің құрамын көрсетіңіз.
-
Дара сөзді белгілеңіз.
-
Дара сөзден құралған сөз тіркесін көрсетіңіз.
-
Түбір тұлғадағы дара сөзді көрсетіңіз.
-
Туынды тұлғадағы дара сөзді көрсетіңіз.
-
Дара сөз қатарын табыңыз.
-
Күрделі сөздер жасалу жолына қарай нешеге бөлінетінін табыңыз.
-
Күрделі сөзді көрсетіңіз.
-
Күрделі сөзді көрсетіңіз.
-
Күрделі сөзді белгілеңіз.
-
Күрделі сөзді көрсетіңіз.
-
Күрделі сөз болмайтын қатарды белгілеңіз.
-
Біріккен сөздер қалай жасалатынын көрсетіңіз.
-
Үш түбірдің бірігуінен жасалған біріккен сөзді көрсетіңіз.
-
Біріккен сөз нешеге бөлінетінін көрсетіңіз.
-
Біріккен сөз қалай жасалатынын белгілеңіз.
-
Түбір тұлғасы сақталып жасалған біріккен сөзді көрсетіңіз.
-
Кіріккен сөздер қалай жасалатынын белгілеңіз.
-
Түбір тұлғасы сақталмай жасалған біріккен сөзді көрсетіңіз.
-
Бірігу арқылы жасалып, емлеге сай жазылған өсімдік атын көрсетіңіз.
-
Емлеге сай жазылған біріккен сөзді көрсетіңіз.
-
Кіріккен сөз қатысқан сөйлемді көрсетіңіз.
-
Түбір тұлғасы сақталып жасалған біріккен сөз қатысқан сөйлемді көрсетіңіз.
-
Берілген түбірдің екінші сыңары болатын сөзді және емлеге сай қалай жазылатынын көрсетіңіз. Алты…
-
Күрделі сөзді табыңыз.
-
Ойын атауына байланысты біріккен сөзді табыңыз.
-
Жақша ішіндегі көрсетілгендердің бірге жазылатынын табыңыз.
-
Бірігу арқылы жасалған жұлдыз аттарын табыңыз.
-
Түбірі өзгеріске ұшырап біріккен сөздер қатарын табыңыз.
-
Бірыңғай күрделі сөздер қатарын табыңыз.
-
Біріккен сөздің айтылуы бойынша жазылғанын анықтаңыз.
-
Қате жазылған біріккен сөз (-дер)
-
Күрделі сөз (-дер)
-
Анатомиялық атаудағы біріккен сөз (-дер)