Теңүдемелі түзусызықты қозғалыс

Физика

Тақырыптың тесті
Конспект

Кең тараған механикалық қозғалыстардың бірі айнымалы қозғалыс, траекторияның әрбір нүктесінде жылдамдық өзгеріп отырады. Айнымалы қозғалыстың қарапайым түрі теңайнымалы қозғалыс. Оның теңүдемелі және теңбаяулайтын түрлері бар. Теңүдемелі қозғалыс кезінде жылдамдығы әр уақыт бірлігінде бірдей шамаға артып отырады, ал теңбаяулайтын қозғалыста жылдамдық әр уақыт бірлігінде бірдей шамаға кеміп отырады. Мысалы: таудан сырғанаған шана немесе тауға көтерілген дене.

Теңүдемелі түзусызықты қозғалыс дене кез келген тең уақыт аралығында жылдамдығы бірдей шамаға өзгеретін қозғалыс. (бірдей t, бағыты сақталады).

Үдеу [м/с2] бірлік уақыт ішінде жылдамдық өзгерісін көрсететін векторлық физикалық шама. Өлшем бірлігі м/с2

Бірқалыпты түзусызықты қозғалыста υ-const жылдамдық тұрақты болғандықтан a=0

Лездік жылдамдық.

- кезкелген уақыт мезетіндегі жылдамдық

бастапқы жылдамдық (t=0 болған кездегі)

Егер бастаптқы жылдамдық және үдеу векторларының проециясынын бағыттары бірдей болса, дене жылдамдығының модулі артады, яғни қозғалыс теңүдемелі болады. Бастапқы жылдамдық және үдеу векторларының проекциясының бағыттары қарама-қарсы болса, дене жылдамдығының модулі кемиді, яғни қозғалыс теңбаяу болады.

Орынауыстыру дененің жүрілген жолының (орынауыстыруының) сандық мәні V(t) графигіндегі фигураның ауданына тең.

а, b (υ, υ0) – трапецияның табандары;

h (t) – трапецияның биіктігі;

S – трапецияның ауданы

графиктегі фигура – трапеция түрінде кескінделеді (жүрген жол)

Формуланы қорыту

Формулалар:

в) Дененің n-ші секундтағы орынауыстыруы

Тең үдемелі қозғалыстың координатасының теңдеуі

х0 – бастапқы координата, Sx– Х осіндегі орынауыстырудың проекциясы.

а(t) үдеу графигі, a-const S(t) жолдың графигі

υ(t) жылдамдықтың графигі

х(t) координатаның графигі

Конспект сұрақтар
  1.   Бірқалыпты қозғалыс кезіндегі үдеу
  2. Нүктенің жылдамдығы  заңы бойынша өзгереді. Нүктенің үдеуі
  3. 20 м/с бастапқы жылдамдықпен түзусызықты қозғалып келе жатқан дене, 4 м/с2 үдеумен тежеле бастады. 4 с-тан кейінгі дененің жылдамдығы:
  4. Орнынан 1 м/с2 тұрақты үдеумен қозғалған пойыздың 10 с-тағы жүрген жолы
  5. Қозғалыстағы дене жылдамдығының теңдеуі . Орынауыстырудың теңдеуі  және бастапқы жылдамдық пен үдеу
  6. Суретте берілген жылдамдық графигі бойынша алғашқы 5 с аралығындағы дененің орташа жылдамдығы       
  7. Тежелу басталғанда, локоматив бағдаршамнан 500 м қашықтықта еді. Және осы мезетте оның жылдамдығы 72 км/сағ болатын. Егер локоматив 0,1 м/с2 үдеумен тежелсе, 40 с өткенде оның бағдаршаммен салыстырғандағы орны
  8. Екі мотоциклшінің қозғалыстары  және  арқылы берілген. Олардың кездесу уақыты
  9. Екі дененің қозғалыс теңдеулері  және . Олардың кездесетін орны мен уақыты
  10. Бірқалыпты үдемелі қозғалыс кезінде дене тыныштық күйінен бастағанда 5 - ші секундта 90 см жүреді. 7 - ші секундтағы дененің жүрген жолы
Тақырыптың тесті