Көшпелі бақташылық – шаруашылықтың негізгі түрі

Қазақстан тарихы

Тақырыптың тесті
Конспект

Көшпелілер жазда – жайлауға, күзде – күзеуге, қыста – қыстауға, көктемде – көктеуге көшіп жүрген.

Күзеу – қыс жақындағанда қоныстанатын, қыстауға жақын жайылым. Халық жиналысы өткізіліп, ру мен тайпаның маңызды мәселелері шешілген.

Қыстау – жылы қоралары бар тұрақты орын. Ерте көктемде мал қыстауда төлдетіледі.

Көктеу – қыстан қиналып шыққан түлік ұзап алысқа өрістей алмайтын және мал төлдеп жатқан кездегі қора маңындағы жайылым. Көктеу шоқылар мен қыраттарда орналасқан. Көктеуде ежелгі мереке – Наурыз мейрамдалған. Бұл мереке бұдан 3000 жылдай бұрын пайда болған. Көктемгі және күзгі жайылымдарда қой мен түйе қырқымы жүргізілген.

Жайлау – малды алысқа ұзатып жаятын жайылым. Жайлауда үйлену тойы, әр түрлі ойын-сауық, ат жарысы, күрес өткізілген және жыршылардың жыры, ақындар айтысы тыңдалған. Қысқы азық-түлік әзірленген.

Көшпелі мал шарушылығының бірнеше түрі болған.

Таза көшпелі тұрмыс – еліміздің батысы мен орталық аудандарында қалыптасқан.

Жартылай көшпелі мал шаруашылығы – Қазақстанның шығысында, Алтай мен Тянь-Шань тауларында, Жетісудың таулы аймақтарында дамыды.

Отырықшылық – оңтүстіктегі Сырдария, Шу, Келес өзендерінің бойында болған.

Киіз үй екі бөліктен – ағаш қаңқадан және жабуға арналған киізден құралған.

Ағаш қаңқа үш бөліктен тұрады: кереге – киіз үйдің негізі, уық – керегеге байланып, шаңырақты көтеріп ұстап тұратын бөлігі, шаңырақ – дөңгелек немесе конус тәрізді етіп жасалған төбесі. Көшпелілер киіз үй ішіндегі ошақты киелі санаған.

Конспект сұрақтар
  1. Киіз үйдің негізгі бөлігі:

  2. Батыс және Орталық Қазақстанда қалыптасқан шаруашылық түрі:

  3. Жайлаудағы мал жаю тәсілі:

  4. Наурыз мейрамы пайда болды:

  5. Дәстүрлі мал шаруашылығындағы көші-қон түрлері:

  6. Қыстау дегеніміз:

  7. Көшпелілердің негізгі баспанасы:

  8. Қанша үй ауылды құраған:

  9. Қай жайылымда малды алысқа шығарып жаятын болған:

  10. Киіз қандай негізі 2 бөліктен құралған:

Тақырыптың тесті